Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Huidige aanpak kindermishandeling ontoereikend voor gezinnen met complexe problematiek (artikel)

09-02-2017

Artikel over zorg en ondersteuning bij kwetsbaar ouderschap

Het Multidisciplinair Centrum Kindermishandeling (MDCK) in Friesland behandelde in 2015 zo’n 60 van de meest complexe Friese kindermishandelingszaken. De belangrijkste les uit deze casussen was dat de huidige aanpak van kindermishandeling voor een bepaalde categorie gezinnen onvoldoende is. Het gaat dan bijvoorbeeld om ouders met psychische of psychiatrische problemen, verslavingsproblemen en / of een lichte verstandelijke beperking. Veel volwassenen met ernstige verslavings- en psychiatrische problematiek hebben zelf een achtergrond van misbruik, mishandeling of verwaarlozing.

Korte interventies effectief maar niet duurzaam

Relatief kortdurende hulpverlening en behandeling bestaat uit het versterken de competenties van
de gezinsleden en de opvoedvaardigheden van ouders, uit het verminderen van de opvoedingsbelasting bij ouders en de gedragsproblemen bij kinderen en uit het versterken van het sociaal netwerk van het gezin en het stimuleren van de gezinsleden om hier meer gebruik van te maken. Een dergelijke interventie duurt gemiddeld tussen de een en twaalf maanden. Interessant is dat deze interventies in de gezinnen waar het MDCK mee te maken heeft doorgaans wel effectief maar niet duurzaam zijn.
Als de rust is weergekeerd wordt de hulpverlening beëindigd. Deze gezinnen worden na verloop van tijd echter opnieuw aangemeld bij Veilig Thuis of een andere instantie. Dit leidt in sommige gevallen tot uithuisplaatsingen en een onder toezichtstelling.

Langdurige zorg

De auteurs pleiten voor langdurige ondersteuning van deze gezinnen. Elementen waaruit de ondersteuning kan bestaan:

  • het voorkomen dan wel stoppen van actueel geweld in het gezin en het realiseren van duurzame veiligheid in de ouder-kindrelatie en de ouder-ouderrelatie;
  • het verminderen van stress in het gezin, het versterken van protectieve factoren en het reduceren van risicofactoren;
  • het vergroten van de geestelijke gezondheid van ouders (depressie, trauma-symptomen, middelen-afhankelijkheid, verslaving etc.);
  • versterken van de ouder-kind relatie (o.a. bevorderen van hechting en tegengaan van parentificatie);
  • ondersteunen van ouderschap en opvoeding (waaronder kennis/ psycho-educatie over opvoeding, ontwikkeling van kinderen en de manier waarop eigen ervaringen en trauma’s ouderschap en opvoeding kunnen beïnvloeden);
  • vaststellen hoe leerbaar een gezin/ouder is en compenseren van competenties die noodzakelijk maar onvoldoende aanwezig zijn en niet leerbaar zijn.

Langdurige zorg in plaats van een crisisgerichte aanpak lijkt niet alleen effectiever maar is op de lange duur zelfs goedkoper, zoals een rekenvoorbeeld duidelijk maakt.

Download

pdf-bestandHuidige aanpak kindermishandeling ontoereikend voor gezinnen met complexe problematiek (pdf-bestand, 62,7 KB, via regiecentrumbv.nl)


Jelsma, A., Dijke, A. van, Nijland, J., Ruiter, E., Terpstra, L. (2017). Huidige aanpak kindermishandeling ontoereikend voor gezinnen met complexe problematiek.
Dit artikel verscheen eerder in Orthopedagogiek Onderzoek en Praktijk (OOP), jaargang 55. nr. 3/4 maart/april 2016.